Hilltribe Cultures

TH: Tradition of Poy Sang Long Ceremony in Pai

Pai Explorer

สีสัน “ปอยส่างลอง” อีกหนึ่งมุมมองของ “เมืองปาย”
ถ้าให้เทียบบรรยากาศของอำเภอปายทั้งสามฤดู หลายคนอาจชอบปายฤดูหนาวตรงที่อากาศเย็นสบายเคล้าสายหมอก บางคนอาจชอบปายฤดูฝนอันเขียวชอุ่มสดชื่น แต่ถ้าชอบสีสันและความมีชีวิตชีวาแล้วละก็ ต้องมาเยือนปายฤดูร้อน ที่ทั้งมีสีสันและความสนุกสนานด้วยเทศกาล “งานประเพณีปอยส่างลอง” ประเพณีดีงามของชาวไทใหญ่ที่อำเภอปาย จังหวัดแม่ฮ่องสอนแห่งนี้

Pai Explorer

Tradition of Poy Sang Long Ceremony in Pai

ปกติแล้วงานประเพณีปอยส่างลองจะจัดงานใหญ่อยู่ที่อำเภอเมืองแม่ฮ่องสอน แต่สำหรับงานปอยส่างลองที่อำเภอปาย ที่จัดขึ้นในช่วง 4-6 เมษายน แม้จะเป็นงานเล็กๆ แต่ก็น่ารักและมีสีสันจากความร่วมมือระหว่างคนในชุมชนไม่แพ้งานใหญ่ๆ เช่นกัน

“ประเพณีปอยส่างลอง” คือการบวชเณรของชาวไทใหญ่ คำว่าปอยส่างลองเป็นภาษาไทใหญ่ โดย “ปอย” หมายถึง งาน “ส่าง” เพี้ยนมาจาก สางหรือขุนสาง หมายถึง พระพรหม หรืออีกความหมายหนึ่งมาจากคำว่าเจ้าส่าง ซึ่งหมายถึงสามเณร ส่วนคำว่า “ลอง” มาจาก “อลอง” หมายถึง หน่อกษัตริย์ หรือราชบุตร

Pai Explorer

Tradition of Poy Sang Long Ceremony in Pai

โดยรวมแล้วปอยส่างลองหมายถึงการบวชเณรโดยเลียนแบบพุทธประวัติของพระพุทธเจ้าตอนเป็นเจ้าชายสิทธัตถะก่อนออกผนวช ดังนั้นการกระทำทุกอย่างในช่วงที่เป็นส่างลองก็จะเสมือนว่าเป็นการปฏิบัติต่อกษัตริย์ ตั้งแต่การแต่งกายที่แต่งตามแบบกษัตริย์พม่าโบราณ นุ่งโจงกระเบน สวมเสื้อมีชายเชิงงอนปักดิ้นไหม ประดับด้วยเพชรนิลจินดาทั้งสร้อย กำไล และแหวน ศีรษะสวมชฎายอดแหลมหรือโพกด้วยผ้าแพรและประดับด้วยดอกไม้ จะไปไหนมาไหนก็ไม่ต้องเดินเอง เพราะจะมี “ตะแปส่างลอง” หรือ “ตะแป” เป็นพี่เลี้ยงส่วนตัวคอยดูแลให้ส่างลองขี่คอไม่ยอมให้เท้าแตะดิน มีคนคอยกางร่ม หรือ “ทีคำ” หรือร่มทองคำกางกันแดดให้ ทั้งนี้คงเป็นกุศโลบายเพื่อไม่ให้ส่างลองซึ่งยังเป็นเด็กน้อยซุกซนจนได้รับอันตรายก่อนที่จะได้บวช

ลุงยอด จองซอย ปราชญ์ชาวบ้าน กล่าวถึงงานประเพณีปอยส่างลองว่า ชาวไทใหญ่เชื่อกันว่าการบวชส่างลองนั้นมีอานิสงส์อันยิ่งใหญ่กว่าการบวชพระ เพราะเด็กที่บวชนั้นยังมีจิตใจที่บริสุทธิ์ และการบวชส่างลองถือเป็นการสนับสนุนบุตรหลานได้บรรพชาในพุทธศาสนา พ่อแม่จึงยอมเสียสละสิ่งของเงินทองอันเป็นโลกียทรัพย์สนับสนุนให้บุตรหลานพบกับอริยทรัพย์ในพุทธศาสนา

Pai Explorer

Tradition of Poy Sang Long Ceremony in Pai

ค่าใช้จ่ายในการบวชปอยส่างลองนั้นก็ไม่ใช่น้อยๆ ทำให้ครอบครัวคนยากจนที่มีลูกชาย แม้อยากบวชก็ไม่สามารถทำได้ ขณะเดียวกัน ครอบครัวฐานะดีแต่ไม่มีลูกชายให้บวชก็มีเช่นกัน ดังนั้นเพื่อเป็นการเกื้อกูลซึ่งกันและกัน จึงเกิดมี “พ่อข่าม” “แม่ข่าม” หรือผู้ที่รับเป็นเจ้าภาพอุปถัมภ์ในการบวชให้แก่เด็กชายที่ไม่มีทุนทรัพย์แต่ต้องการบวชส่างลอง เรียกง่ายๆ ว่า ฝ่ายหนึ่งได้บวช ฝ่ายหนึ่งได้บุญ วิน-วิน แฮปปี้กันทั้งสองฝ่าย

สำหรับงานประเพณีปอยส่างลองที่อำเภอปายในครั้งนี้ มีส่างลองมาร่วมบวชมาก บ้างเป็นเด็กชายในอำเภอปาย บ้างเดินทางมาจากจังหวัดใกล้เคียง และบ้างก็เดินทางมาไกลจากฝั่งประเทศพม่า มาร่วมพิธีปอยส่างลองกันที่วัดป่าขาม ในตัวอำเภอปาย

เราได้มีโอกาสเห็นพิธีตั้งแต่ต้นจนจบ ทำให้สัมผัสได้ถึงความรักและความชื่นใจของพ่อแม่และญาติพี่น้องของส่างลอง ผ่านทางการบรรจงตกแต่งใบหน้า เขียนคิ้วเขียนตา แต่งแต้มสีสันบนแก้มและปาก และช่วยกันแต่งตัวให้ส่างลองด้วยเสื้อผ้าเครื่องประดับต่างๆ ด้วยความตั้งใจ จนเด็กชายกลายเป็นกษัตริย์ตัวน้อยเตรียมบวชให้พ่อแม่เกาะชายผ้าเหลืองขึ้นสวรรค์

About the Author

Boom

(Vanisha Vorakuldamrong) is the Publisher of the Pai Explorer Map & Blog and Managing Director of Live in Pai Property & Lifestyle. An active member of the Pai Tourism Club, she works diligently to expand Pai's touristic appeal in a positive, sustainable way.